Ako ste ikada imali migrenu, znate da migrena nije samo obična glavobolja. Bol i prateći simptomi mogu biti veoma iscrpljujući i često primoravaju osobu da leži u mraku i tišini. Simptomi mogu trajati danima, što dovodi do odsustva sa posla, škole i društvenih aktivnosti.
Koja je razlika između glavobolje i migrene?
Migrena je jedna vrsta glavobolje. Postoji mnogo tipova glavobolja, uključujući tenzijsku glavobolju, klaster glavobolju i druge oblike. Migrena spada u primarne glavobolje, što znači da je sama glavobolja bolest. Sekundarne glavobolje nastaju kao posledica drugih stanja, poput visokog krvnog pritiska ili sinusitisa i drugih bolesti.
Šta je migrena i koji su glavni simptomi?
Migrena je neurološki poremećaj. Karakteriše je jaka, pulsirajuća bol, najčešće sa jedne strane glave, koja se pogoršava pri kretanju. Često je praćena:
- osetljivošću na svetlost
- osetljivošću na zvukove i mirise
- mučninom i povraćanjem
- vrtoglavicom
- umorom
Simptomi se razlikuju od osobe do osobe, kao i trajanje i intenzitet napada.
Migrene mogu biti:
epizodne – manje od 15 dana mesečno
hronične – više od 15 dana mesečno
Kod mnogih osoba javlja se između 2 i 4 napada mesečno.
Kada migrene počinju i ko može da ih dobije?
Prvi napadi migrene često počinju u detinjstvu ili tokom tinejdžerskog perioda, ali se mogu javiti u bilo kom životnom dobu.
Migrene su približno tri puta češće kod žena nego kod muškaraca, što ukazuje na važnu ulogu hormona. Kod mnogih žena simptomi se smanjuju nakon menopauze.
Faze migrenoznog napada:
Tipičan napad migrene prolazi kroz četiri faze
1. Prodrom
Ova faza može početi satima ili danima pre glavobolje.
Simptomi uključuju umor, promene raspoloženja, pojačanu žeđ, nadutost, pojačano zevanje, osetljivost na svetlost ili mirise, probleme sa spavanjem, ukočenost mišića, mučninu…
2. Aura
Oko 20% osoba sa migrenom ima auru. Aura može trajati od nekoliko minuta do jednog sata.
Najčešći simptomi su svetlucave tačke ili cik-cak linije pred očima, zamagljen vid, privremeni gubitak vida, trnjenje jedne strane tela ili lica, zujanje u ušima, otežan govor…
Kod nekih osoba aura se javlja bez glavobolje.
3. Glavobolja
Ova faza traje od 4 do 72 sata.
Simptomi uključuju jaku pulsirajuću bol, mučninu i povraćanje, osetljivost na svetlost i zvuk, pojačavanje bola pri pokretu, gubitak apetita, preznojavanje ili jezu…
4. Postdrom
Ovo je faza oporavka, poznata i kao „migrenozni mamurluk“.
Može trajati 1–2 dana i uključuje iscrpljenost, slabost, poteškoće sa koncentracijom, promene raspoloženja, pojačan apetit ili gubitak apetita…
Postoji više tipova migrena, a najčešći oblici su:
- Migrena bez aure
Bol je sa povremenom pulsirajućom komponentom. Napadi traju 4-72h. Veoma često su praćeni autonomnom simptomatologijom (mučnina i povraćanje), kao i povećanom nadražljivošću (iritabilnošću) čula na spoljne draži (svetlost, zvuk, mirisi). - Migrena sa aurom
Simptomi aure se mogu javiti i nakon početka bolne faze ili se mogu nastaviti tokom faze glavobolje.
Najčešći oblik je vizuelna aura koja se javlja kod više od 90% pacijenata. Česta je kombinacija pozitivnih simptoma koji realno ne postoje ( u vidu cik-cak linija, svetlog oreola oko predmeta) i negativnih (ispadi u vidnom polju po tipu tamnog dela prostora).
Pored vizuelnih javljaju se i senzitivni simptomi po tipu trnjenja jedne polovine tela i smetnje govora, kao i motorna slabost. Oko 15% ljudi sa migrenom ima ovaj oblik migrene.
Koliko su migrene česte?
Migrene su veoma česte širom sveta.
Procene pokazuju da oko 14% svetske populacije ima migrene, žene obolevaju češće od muškaraca, više od milijardu ljudi širom sveta pati od migrene.
Migrena je jedan od vodećih uzroka smanjene radne sposobnosti i narušenog kvaliteta života kod mladih odraslih osoba.
Faktori rizika za migrene
Rizik je veći kod osoba koje:
- imaju člana porodice sa migrenama
- ženskog su pola
- imaju visok nivo stresa
- pate od anksioznosti ili depresije
- konzumiraju cigarete
- imaju poremećaje spavanja
Šta uzrokuje migrene?
Migrena je kompleksan poremećaj i nema jedan jedini uzrok. Na njen nastanak utiču: genetika, hormoni, okruženje, stil života.
Tokom napada dolazi do promena u nervnim ćelijama i krvnim sudovima mozga. Aktiviraju se nervni putevi bola i oslobađaju supstance koje izazivaju zapaljenje i bol.
Da li su migrene genetske?
Da. Poznato je da se migrene često javljaju porodično.
Procene pokazuju do 80% osoba sa migrenom ima bliskog člana porodice sa istim problemom. Ukoliko jedan roditelj ima migrene, dete ima oko 50% šanse da ih razvije, a ako oba roditelja imaju migrene, rizik raste čak na oko 75%
Ipak, većina migrena nema jedan jedini genetski uzrok. Smatra se da je migrena poligensko oboljenje, što znači da više gena zajedno povećava sklonost ka nastanku bolesti.
Istraživanja su otkrila genetske varijante povezane sa funkcijom krvnih sudova, prenosom nervnih signal, glutamatom i drugim neurotransmiterima.
Genetički panel može pomoći u cilju otkrivanja klinični važnih gena u nastanku migrena.
Familijarna hemiplegična migrena
Ovo je redak nasledni oblik migrene sa aurom i karakteriše je: privremena slabost ili paraliza jedne strane tela, problemi sa govorom, konfuzija, vrtoglavica, veoma jaka glavobolja.
Ovaj oblik migrena povezan je sa mutacijama u genima CACNA1A, ATP1A2, SCN1A. Nasleđuje se autosomno dominantno, što znači da roditelj sa ovom mutacijom ima 50% šanse da je prenese na dete.
Kod osoba sa porodičnom istorijom ovog oblika migrene genetičko testiranje može pomoći u potvrdi dijagnoze.
Najčešći provokativni faktori ili kidači migrene
Migrenu mogu pokrenuti različiti faktori, uključujući:
- stres i nedostatak sna
Stres i nedostatak sna su široko prepoznati kao značajni faktori koji mogu pogoršati simptome migrene. Svaki od ovih faktora može uticati na učestalost, težinu i trajanje napada migrene kod mnogih pojedinaca. - hormonske promene
Hormoni estrogen i progesteron imaju važnu ulogu u menstrualnom ciklusu i trudnoći, a promene njihovog nivoa mogu pogoršati glavobolje .
Tokom trudnoće takođe nivo estrogena u ženskom telu porasti i ostati na visokom nivou tokom njenog drugog i trećeg trimestra. - Dehidrataciju i preskakanje obroka
Dobro hidrira organizam i balansirana ishrana može pomoći u sprečavanju pojave migrene - jaka svetla i jaki mirisi
- određene namirnice i pića – alkohol (posebno crveno vino i pivo), čokolada, stari sir, suvo meso, dimljena ribu, ekstrakt kvasca, konzervansi, nitrati i nitriti, veštački zaslađivači, mononatrijum glutamat (MSG) i kofein .
- vremenske promene
Vođenje dnevnika glavobolja može pomoći u prepoznavanju ličnih okidača. Takođe može pomoći dovoljno sna, redovni obroci, hidratacija, umerena fizička aktivnost tehnike opuštanja i upravljanja stresom, meditacija i joga.
Mnogim osobama prija odmor u mračnoj i tihoj prostoriji tokom napada.
Lečenje i kontrola migrene
Odgovarajući tretman migrene zavisi od učestalosti i težine migrene, kao i od individualnog odgovora na različite tretmane.
Profilaktička terapija je veoma raznovrsna i obuhvata oligoelimente, vitamine, antioksidativne suplemente, beta blokatore, Ca-antagoniste, antidepresive, antiepileptike…. Obično je profilaktičku terapiju potrebno uzimati više meseci uz redovno vođenje kalendara glavobolje radi objektivnog uvida u terapijsku efikasnost pojedinih medikamenata.
Od medikamenata se koriste triptani, nesteroidni analgetici, antiemetici, kortikosteroidi za parenteralnu primenu i antiedematozni rastvori.
Terapija se prilagođava individualno što zahteva povremene kontakte lekara i pacijenta radi praćenja efekta terapije i njena eventualna korekcija.
Kako farmakogenetički test može pomoći kod lečenja migrena?
Farmakogenetički test analizira gene koji utiču na način na koji organizam metaboliše i reaguje na lekove koji se koriste u terapiji migrena. Kod mnogih pacijenata terapija ne daje očekivane rezultate ili izaziva neželjene efekte upravo zbog individualnih genetskih razlika.
Ovaj test može pomoći lekarima da preciznije procene:
- kako organizam razgrađuje određene lekove
- da li postoji povećan rizik od neželjenih reakcija
- koja terapija može biti efikasnija za konkretnog pacijenta
- da li je potrebna prilagođena doza leka
Farmakogenetičko testiranje može biti posebno korisno kod osoba koje:
- dugo pate od migrena
- često menjaju terapiju
- nemaju adekvatan odgovor na standardne lekove
- imaju izražene nuspojave
- koriste više različitih terapija
Analiziraju se geni povezani sa metabolizmom lekova, a koji su važni za obradu lekova u organizmu. Rezultati testa mogu pomoći u izboru personalizovanog pristupa lečenju, sa ciljem smanjenja broja napada, boljeg odgovora na terapiju i poboljšanja kvaliteta života pacijenta.
Migrena je složen neurološki poremećaj koji značajno utiče na kvalitet života. Iako tačan uzrok još nije potpuno razjašnjen, jasno je da genetika igra važnu ulogu u nastanku migrene, zajedno sa faktorima okruženja i životnog stila.
Razumevanje sopstvenih okidača, pravilna dijagnoza i adekvatna terapija mogu pomoći u kontroli simptoma i smanjenju učestalosti napada.
Medsolution kontakt
Telefon: 063/846-25-62
Telefon: 064/115-98-14
Email: [email protected]
Kontakt forma: pošaljite upit putem Medsolution kontakt forme